Inloggen  |   donderdag 14 december 2017
De inspiratiebron van De Geluksfabriek
Het logo van de Geluksfabriek verbeeldt Prometheus die het vuur aan de mensen brengt. De vlammen zijn wat hartvormig om te symboliseren dat het gaat om het innerlijke vuur, de passie, de wil. De cirkel met vlammen is ook inzet van een ring die de binding van Prometheus met zijn principes representeert. Die principes gaven hem de kracht de goden te weerstaan. Prometheus had gaven die een goed leider passen: hij was bijzonder wijs en kon bovendien in de toekomst kijken. Prometheus is vooral bekend vanwege de straf die hij ooit onderging: geketend aan de Kaukasus werd dagelijks zijn lever uitgereten door een adelaar. 's Nachts groeide deze weer aan zodat de marteling de volgende dag opnieuw kon beginnen.

De mythe van Prometheus heeft echter nog veel meer aspecten, en die inspireerden ons zo dat hij als symbool voor de Geluksfabriek is gaan dienen.

De mythe van Prometheus

Prometheus was een der titanen, zoon van Japetus en broer van onder andere Atlas. Zijn naam beschrijft een van zijn kwaliteiten: vooruitdenkende. Hij had letterlijk toekomstvisie, en is vaak de meest wijze figuur uit de mythologie genoemd. Volgens sommige bronnen is Prometheus zelfs de schepper van de mens, die hij uit klei en water naar de beeltenis van de goden maakte,  waarna Athena hem zijn levende ziel inblies. Nadat hij aan de zijde van Zeus tegen Cronos had gevochten in de strijd om Olympia kregen hij en zijn broer Epimetheus ('terugdenkende') de opdracht om eigenschappen uit te delen aan de wezens op aarde. De domme Epimetheus had echter bijna alle kwaliteiten al aan de dieren gegeven, waardoor hij Prometheus moest smeken hem te helpen de mensen nog goed genoeg te bedelen om hen te onderscheiden van de dieren. Om dat te doen gaf Prometheus de mensen kwaliteiten die alleen de goden hadden: rechtop lopen, nobelheid en zelfbewustzijn. Daarnaast droeg hij de wijsheden die Athene hem had onderwezen over aan de mensen: onder andere de wiskunde, navigatie, geneeskunde en astronomie.

Met recht zou je kunnen zeggen dat hij de eerste Human Talent manager was. Hij droeg de mensen een goed hart toe, zozeer zelfs dat hij uiteindelijk Zeus voor de gek hield om de mens te helpen. Prometheus had al eens voorkomen dat Zeus, die niet van mensen hield, de mensheid had weggevaagd door een zondvloed. Hij waarschuwde zijn zoon Deucalion die met zijn vrouw Pyrrha overleefde en de mensheid opnieuw opbouwde. Later wekte hij met een wisseltruc Zeus' toorn op. Hij verstopte de lekkere delen van de dierenoffers van de mensen in een zak afgedekt met ingewanden, en de botten en het vet in een zak afgedekt met mooie lappen vlees. Toen Zeus het bedrog doorkreeg strafte hij Prometheus door zijn geliefde mensen het vuur te ontnemen 'laat hen hun vlees maar rauw eten en kou lijden!', riep hij uit. Prometheus kon het lijden van de mensen niet aanzien en riep de hulp in van Athena, die hem toegang verschafte tot het godenverblijf op de Olympus. Daar ontstak hij een toorts aan de brandende kar van Helios, de zonnengod. Het gloeiende kooltje dat hij in een venkelsteel naar de aarde terugsmokkelde was de bron van het vuur dat de mensheid tot op de dag van vandaag bezit. Het vuur niet alleen in materiële zin, maar ook het vuur van de passie en de wil.

Natuurlijk bleef de daad van Prometheus niet lang onopgemerkt. Zeus ontstak in grote woede toen hij ontdekte wat er was gebeurd. Hij koelde zijn woede op Prometheus door hem aan een berg in de Kaukasus te ketenen en zijn lever elke dag te laten uitrijten door een adelaar, waarna de lever 's nachts teruggroeide. Maar hij koelde zijn woede ook op Epimetheus en de mens, door het creëren van Pandora, de eerste, mooiste en meest onweerstaanbare vrouw die ooit heeft bestaan (haar naam betekent dan ook 'alle gaven'), maar: nieuwsgierig en lui. Hij kreeg Epimetheus zover haar te trouwen, ondanks waarschuwingen van zijn broer, en zo kon het gebeuren dat zij uit nieuwsgierigheid de doos opende die Epimetheus van zijn broer dicht moest houden, omdat die de het niet-verdeelde kwaad van de wereld bevatte. Pandora opende hem en stortte daarmee het onheil over de mens uit: veroudering, werk, ziekte, lust, zonde, jaloezie etc.

Ondertussen bleef Prometheus geketend aan de rotsen, volgens sommige overleveringen 30 jaar, andere spreken zelfs van 1000 of 10.000 jaar. Zeus deed hem na een tijd wel een aanbod: als hij Zeus zou vertellen wie degene was die hem van de troon zou stoten (Prometheus kon immers in de toekomst zien) zou Zeus hem laten gaan. Maar Prometheus was een man van karakter met een sterke wil. Hij weerstond de druk van Zeus en hield vast aan zijn principes. Hermes, de goddelijke boodschapper, werd met dit bericht teruggestuurd: 'Er is geen macht die mijn mond kan dwingen, dus laat Zeus zijn bliksem smijten en met de witte vleugels van de sneeuw, met aardbevingen, met donderslaan, de wankele wereld versteld doen staan, alles zal mijn wil weerstaan' (uit: Hesiodius 'Theogony' (eng.) vert. M. Bruel).

Zeus, geen slechterik van nature, had wel bewondering voor de standvastigheid van Prometheus. Hij bood hem daarom een nieuwe kans om vrij te komen. Als een onsterfelijk wezen zijn onsterfelijkheid voor hem op zou geven en een sterfelijk wezen de adelaar zou doden zou hij vrij komen. De onsterfelijke centaur Chiron voldeed aan de eerste eis, vanwege zijn bewondering voor Prometheus en om van zijn eewigdurende pijn af te zijn. Heracles, op zoek naar de tuin der Hesperiden, schoot uiteindelijk de adelaar neer. Als dank vertelde Prometheus hem hoe hij de appels der Hesperiden in handen kon krijgen. Prometheus werd weer toegelaten tot de Olympus, maar moest als herinnering aan zijn straf een ring dragen met een rotsfragment als inzet. Daarmee deed de ring met inzet zijn intrede, en mooi symbool voor verbinding.

Zo ging Prometheus de geschiedenis in als de eerste rebel en voorvechter van de mensheid. Hij stond op tegen de goden vanwege zijn idealen en liefde voor de mens, en betaalde een hoge prijs. Maar hij gaf de mensen hun bijzondere kwaliteiten bracht zelfs het vuur naar de mensheid terug toen ze dat kwijt waren, en daarvan profiteren we nog iedere dag.

Prometheus